-1 głosów
0 głosów dodatnich
1 głosów ujemnych
227 razy czytane
0 przedrukowany
Copyright - zastrzeżona Licencja

Zboża towarzyszą człowiekowi od zarania dziejów. Najwięcej dowodów archeologicznych odnaleziono na bliskim wschodzie, gdzie zboża zaczęto uprawiać ponad 11 000 lat temu. Obszar ten rozciąga się wzdłuż Egiptu przez wybrzeża Morza Śródziemnego

Dobre warunki klimatyczne w tym regionie, obfitość wód naniesionych przez Nil i obie rzeki w Mezopotamii tworzyły warunki do osiedlania się ówczesnych plemion pasterskich i rozwoju rolnictwa.

Zboża zaliczamy do klasyfikacji botanicznej do rodziny Wiechlinowatych – Poaceae. Do tej grupy włącza się również kilka innych gatunków z innych rodzin botanicznych zwanych w celu odróżnienia zbóż prawdziwych, trawami szlachetnymi oraz zbożami rzekomymi. Marginalne jest ich znaczenie, gdyż należą do nich: gryka siewna, komosa ryżowa, szarłat spożywczy i inne gatunki.

Pierwszym udomowionym gatunkiem pszenicy była samopsza (genetyczny diploid), którą uprawiano prawdopodobnie 9 000 lat temu. Współcześnie ten gatunek można spotykać na terenach upraw górskich lub Morza Śródziemnego.

Wiele źródeł historycznych podaje jako pierwszy gatunek – płaskurkę ( genetyczny tetraploid). Źródła wskazują na ten gatunek już 8000 lat temu.

Współcześnie najpowszechniejszym gatunkiem uprawnym pszenicy jest pszenica zwyczajna ( genetycznie heksaploid). Jej walory sprawiły, że krótko po udomowieniu dotarła na bliski wschód, a do Ameryki Północnej w XVI wieku. Pszenica zwyczajna obecnie uprawiana jest na terenach stref klimatu umiarkowanego i w górzystych rejonach stref tropikalnych.

Innym gatunkiem uprawnym jest pszenica orkisz, zwana potocznie orkiszem. Jej pochodzenie nie jest ściśle określone. Liczne źródła wskazują na kaukaz, jak i na Półwysep Iberyjski. W Europie orkisz był uprawiany 1000 lat przed naszą erą, aż do późnego średniowiecza. Obecnie ten gatunek ze względu na walory dietetyczne i zdrowotne uprawiany jest ponownie, lecz bardzo powoli wkracza na uprawy Europejskiej. Z orkiszu produkuje się chleb, kaszę zwaną pęczakiem a także płatki, kiełki i piwo. Dietetycy twierdzą ze spożywanie orkiszu reguluje przemianę materii, a nawet zmniejsza zawartość cholesterolu we krwi.

Współcześnie najczęściej uprawiana jest jak już zostało wspomniane, pszenica zwyczajna, której obecnie jest ponad 50 000 gatunków. Wielkość produkcji w skali międzynarodowej to około 550-620 mln ton rocznie. Głównymi producentami ziarna są Chiny, Indie, USA. Rosja i Francja.

 

 

Bibliografia

- Grzebisz Witold, Szczepaniak Witold, „Zboża”, [w:] Produkcja roślinna – technologie produkcji roślinnej, cz. III, pod red. Witolda Grzebisza, Warszawa 2009, s. 12-17.

Licencja: Copyright - zastrzeżona