Jak wygląda aktualny mix energetyczny w Holandii?
Holandia przez dziesięciolecia opierała swoją energetykę na gazie ziemnym. Złoża w Groningen były jednym z największych w Europie, co czyniło kraj niezależnym energetycznie. Jednak decyzja o stopniowym wygaszaniu wydobycia z tego regionu, spowodowana zagrożeniem sejsmicznym i polityką klimatyczną, wymusiła przyspieszoną transformację.
Obecnie największy udział w produkcji energii elektrycznej w Holandii mają:
-
gaz ziemny – około 45%,
-
odnawialne źródła energii – ok. 45%,
-
pozostałe źródła (ropa, biomasa, import energii) – ok. 10%.
W ostatnich latach dynamicznie rośnie udział energii pochodzącej z wiatru, szczególnie z morskich farm na Morzu Północnym. Z kolei udział węgla systematycznie maleje – w 2024 roku rząd potwierdził, że wszystkie elektrownie węglowe mają zakończyć działalność do 2030 roku.
Rola energii wiatrowej
Energia wiatrowa jest najważniejszym elementem transformacji energetycznej Holandii. Kraj dysponuje jednymi z najlepszych warunków w Europie do budowy farm wiatrowych offshore. W 2025 roku na Morzu Północnym pracowało już ponad 600 turbin, a łączna moc zainstalowana przekroczyła 5 GW.
Do 2030 roku planowane jest podwojenie tej mocy, co pozwoli na zaspokojenie nawet 75% krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną z wiatru. Rząd holenderski rozwija równocześnie systemy magazynowania energii i modernizuje sieć przesyłową, aby dostosować ją do zwiększonej produkcji ze źródeł niestabilnych.
Coraz większe znaczenie zyskują również lokalne instalacje wiatrowe na lądzie – zwłaszcza w prowincjach Flevoland i Groningen – choć w tych regionach inwestycje często napotykają sprzeciw społeczny ze względu na wpływ na krajobraz i hałas.
Rozwój fotowoltaiki
Drugim filarem zielonej transformacji w Holandii jest energia słoneczna. Mimo umiarkowanego klimatu, kraj należy do europejskich liderów w zakresie instalacji PV na mieszkańca. Panele słoneczne można zobaczyć na dachach budynków mieszkalnych, fabryk i centrów logistycznych.
Programy wsparcia, takie jak system net-metering (salderingsregeling), umożliwiają właścicielom instalacji odliczanie nadwyżek energii oddanych do sieci. Choć rząd zapowiada jego stopniowe ograniczenie po 2025 roku, inwestycje w fotowoltaikę nie zwalniają. W 2026 roku moc zainstalowana PV ma przekroczyć 25 GW, co stanowi ogromny wzrost w porównaniu z 2020 rokiem, gdy wynosiła zaledwie 10 GW.
Fotowoltaika odgrywa szczególną rolę w segmencie przemysłowym – coraz więcej firm logistycznych i rolniczych inwestuje w instalacje dachowe, aby uniezależnić się od rosnących kosztów energii i realizować cele zrównoważonego rozwoju.
Transformacja gazowa i rola wodoru
Choć Holandia ogranicza wydobycie gazu ziemnego, surowiec ten nadal pozostaje kluczowym elementem krajowego systemu energetycznego. Gaz stanowi stabilne źródło energii, niezbędne w bilansowaniu pracy sieci przy zmiennej produkcji z OZE.
W kolejnych latach planowana jest jednak stopniowa dekarbonizacja gazu poprzez rozwój zielonego wodoru. Holandia, dzięki dostępowi do Morza Północnego, chce stać się europejskim liderem w produkcji i magazynowaniu wodoru wytwarzanego z odnawialnej energii.
Port w Rotterdamie już dziś pełni funkcję centrum wodorowego, a w regionach Groningen i Zeeland powstają instalacje elektrolizerów o łącznej mocy kilku gigawatów. Rząd zapowiada, że do 2035 roku zielony wodór będzie odgrywał kluczową rolę w przemyśle chemicznym, rafineryjnym i transporcie morskim.
Biomasa i inne źródła odnawialne
W początkowej fazie transformacji energetycznej dużą rolę w miksie energetycznym Holandii odgrywała biomasa. W ostatnich latach jej znaczenie jednak maleje, ponieważ część projektów budziła kontrowersje ekologiczne – zwłaszcza w kontekście emisji CO₂ przy spalaniu drewna importowanego z zagranicy.
Mimo to biomasa wciąż jest wykorzystywana w systemach ciepłowniczych i w przemyśle, głównie w formie biogazu, pelletu lub odpadów rolniczych. Równocześnie prowadzone są badania nad energią geotermalną, szczególnie w rejonach o dużym potencjale cieplnym, takich jak Haga i Rotterdam.
Polityka energetyczna i cele klimatyczne
Holandia zobowiązała się do redukcji emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55% do 2030 roku w porównaniu z poziomem z 1990 roku. Osiągnięcie tego celu wymaga nie tylko rozwoju odnawialnych źródeł energii, ale także modernizacji sieci przesyłowych, poprawy efektywności energetycznej i inwestycji w technologie niskoemisyjne.
W ramach polityki „Klimaatakkoord” (Porozumienie Klimatyczne) rząd wspiera przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe w przechodzeniu na czyste źródła energii. Programy dotacyjne obejmują m.in. montaż pomp ciepła, wymianę kotłów gazowych na hybrydowe, instalacje PV i rozwój lokalnych mikrosieci energetycznych.
Stabilność systemu enegertycznego w Holandii
Holandia, mimo ogromnych inwestycji w odnawialne źródła energii, nie uniknęła problemów z utrzymaniem stabilności sieci w momentach, gdy warunki pogodowe były niekorzystne. W ostatnich latach zdarzały się krótkotrwałe przerwy w dostawach energii lub ograniczenia w przesyle mocy w niektórych regionach kraju, zwłaszcza zimą i wczesną wiosną. Nie były to jednak klasyczne „blackouty” obejmujące cały system, lecz lokalne niedobory wynikające z braku wiatru i niskiej produkcji fotowoltaiki przy dużym zapotrzebowaniu.
Operator krajowej sieci TenneT przyznał, że w 2023 i 2024 roku kilkukrotnie dochodziło do sytuacji, w których krajowy system elektroenergetyczny zbliżał się do granic bezpieczeństwa. W dni bezwietrzne, przy zachmurzeniu i niskich temperaturach, Holandia musiała importować energię z Niemiec, Belgii i Norwegii, aby zbilansować zapotrzebowanie. Jednocześnie w okresach nadprodukcji – przy silnym wietrze i wysokim nasłonecznieniu – pojawiały się trudności z przyjęciem nadwyżek do sieci.
Zjawiska te uwidoczniły, jak ważne jest rozwijanie magazynów energii, sieci przesyłowych i elastycznych źródeł rezerwowych, które pozwolą lepiej zarządzać zmiennością produkcji z OZE. Holandia planuje zatem rozbudowę infrastruktury bateryjnej, inwestycje w gazowe i wodorowe elektrownie szczytowe oraz większą integrację z europejskim rynkiem energii. Dzięki tym działaniom ryzyko przyszłych blackoutów ma zostać znacząco ograniczone.
Wyzwania i przyszłość transformacji
Mimo imponującego tempa zmian Holandia wciąż stoi przed kilkoma wyzwaniami. Największym z nich jest ograniczona przepustowość sieci elektroenergetycznej – w niektórych regionach operatorzy muszą wstrzymywać przyłączenia nowych farm PV i wiatrowych. Wymaga to ogromnych inwestycji w infrastrukturę przesyłową i systemy magazynowania energii.
Kolejnym problemem jest zależność od importu – zarówno energii elektrycznej, jak i paliw kopalnych. Holandia stopniowo zwiększa współpracę z Niemcami, Danią i Wielką Brytanią w zakresie integracji sieci morskich, aby zapewnić stabilność dostaw i lepsze wykorzystanie energii z wiatru.
Mimo trudności kierunek jest jednoznaczny – pełna transformacja w stronę gospodarki niskoemisyjnej. Rząd zapowiada, że do 2050 roku cała energia w Holandii będzie pochodzić ze źródeł odnawialnych, a kraj stanie się jednym z liderów zielonej transformacji w Europie.
Zmiany w energetyce w Holandii
Mix energetyczny w Holandii jest jednym z najbardziej dynamicznie zmieniających się w Europie. Kraj, który przez dekady opierał się na gazie ziemnym, dziś stawia na energię wiatru, słońca i zielony wodór. Transformacja energetyczna ma charakter systemowy – obejmuje przemysł, transport i gospodarstwa domowe, a jej tempo stawia Holandię w gronie liderów europejskiej rewolucji energetycznej.
Rok 2026 będzie dla tego procesu kluczowy – to moment, w którym udział energii odnawialnej po raz pierwszy przekroczy połowę całkowitej produkcji, a Holandia jeszcze wyraźniej zbliży się do celu, jakim jest pełna neutralność klimatyczna w połowie XXI wieku.
