Irys był ulubionym kwiatem okresu secesji, a  jego motywy znajdowały odbicie w sztuce, malarstwie i sztuce stosowanej. Rysował go i malował Wyspiański.  Imię Irys  w mitologii greckiej nosiła skrzydlata bogini tęczy.

Jego kwiaty są o wyjątkowej lekkości budowy i wielobarwności rozszczepionego promienia słonecznego, dlatego kojarzyły się on z wyobrażeniem skrzydeł bogini Iris. Prawie każdy z nas zna te kwiaty, co powoduje, że rosną niemal w każdym ogródku.

Kosaćce należą do roślin o największych walorach plastycznych, ze względu na interesujące i piękne kształty kwiatu oraz różnorodność kolorów w jakich występują. Można je uprawiać na działkach jak i w ogrodach przydomowych. Kosaćce możemy podzielić na dwie grupy-kosaćce kłączowe i kosaćce cebulowe w obrębie grup są sekcje. U nas największe zastosowanie mają kosaćce kłączowe. Potwierdzeniem tego są 4 gatunki rosnące u nas dziko to: k. żółty, k. syberyjski ,trawiasty ,bezlistny.

Irysy mają zróżnicowane wymagania glebowe, wodne i świetlne, dzięki temu mogą rosnąć na brzegach zbiorników wodnych sztucznych i naturalnych, na bagnistych zaroślach, ciekach wodnych, a także na terenach suchych, skalistych i słonecznych. Ze względu na dekoracyjność liści od wczesnej wiosny do późnej jesieni i na barwne kwiaty tworzące efektywne plamy przeznaczone są dla zieleni miejskiej. Zaletami kosaćców jest: duża rozpiętość wysokości od 10 do 140cm. Dekoracyjność liści, małe wymagania glebowe, wytrzymałość na nasze warunki klimatyczne tzn., zimują bez specjalnego zabezpieczenia, łatwość uprawy. Udają się nawet na gorszych stanowiskach w ogrodach. Bez większych nakładów możemy otrzymywać dużą ilość kwiatów ciętych. Bardzo pięknie wyglądają całe partie ogródka obsadzone kosaćcami. Można je stosować również na rabaty bylinowe w zestawieniu np. floksami oraz przy ogrodzeniach jak i wzdłuż dróg czy ścieżek.

Rośliny z rodzaju kosaciec –są bylinami: o płożących kłączach lub mają cebule. Liście – równowąskie o rożnych szerokościach. Kwiaty bardzo zróżnicowane co do wielkości, barw i układu płatków, każdy kwiat składa się z 6 płatków. Trzy z nich tworzą kopulę ustawioną poziomo, wygięta ku dołowi, a trzy dolne ustawione są do kopuły pod różnymi kątami. Część wewnętrzna płatka stanowi tzw. paznokieć. Słupek ma 3 płatkowate znamiona, załamane daszkowato na grzbiecie i zakończone podwójną wargą. Pręciki są pod znamionami słupka. Płatki górne i dolne połączone u podstawy w rurkę. Kwiaty osadzone pojedynczo lub zebrane w grona.

Najłatwiej irysy rozmnażać przez dzielenie kłączy, wybierając części zewnętrzne i zdrowe. Najlepiej rozsadzać wiosną lub po przekwitnięciu. Kosaćce sadzone w kwietniu zakwitają jeszcze tego samego lata.

Licencja: Creative Commons