0
głosów
- +

Śruby, wkręty i nakrętki. Klasy własności mechanicznych i cechowanie

Autor:

Aktualizacja: 26.08.2009


Kategoria: Gospodarka / Produkcja


Artykuł
  • 0 głosów dodatnich
  • 0 głosów ujemnych
  • 22253 razy czytane
  • 2 przedrukowany
  • 0 Polemik/Poparć <span class="normal">Odpowiadanie na artykuł</span>
  • Licencja: CC <span class="normal">Zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie dzieła i wszelkich jego pochodnych pod warunkiem umieszczenia informacji o tw&oacute;rcy.</span>
Dostęp bezpłatny <span class="normal">Dostęp do treści jest bezpłatny.<br/> Inne pola eksploatacji mogą być zastrzeżone sprawdź <b>licencję</b>, żeby dowiedzieć się więcej</span>
 

W elementach złącznych, poza wyrobami specjalnymi zamiast gatunku materiału podaje się klasę własności mechanicznych. Pozwala to producentom na swobodę w doborze materiału, ważne jest jedynie to aby wyrób końcowy miał odpowiednie własności mechaniczne.


 

Podstawowym parametrem w przemyśle metalowym ( i nie tylko) jest materiał. Na dokumentacji technicznej zazwyczaj podajemy gatunek stali, z której dany wyrób jest wykonany. W elementach złącznych, poza wyrobami specjalnymi zamiast gatunku materiału podaje się klasę własności mechanicznych. Pozwala to producentom na swobodę w doborze materiału, ważne jest jedynie to aby wyrób końcowy miał odpowiednie własności mechaniczne:

- wytrzymałość na rozciąganie,

- granicę plastyczności,

- twardość,

- udarność,

- maksymalne odwęglenie,

- itd.

Podanie w zamówieniu gatunku stali zamiast klasy własności mechanicznych może podnieść cenę wyrobu nawet o kilkaset procent lub sprawić, że nikt nie będzie chciał zrealizować naszego zamówienia.

Klasy własności mechanicznych „śrub i śrub dwustronnych"

Normy  PN  dla „śrub i śrub dwustronnych" podają 11 klas własności mechanicznych: 3.6, 4.6, 4.8, 5.6, 5.8, 6.6 (wg PN-M), 6.8, 8.8, 9.8 (wg PN-EN ISO), 10.9, 12.9. Oznaczenie składa się z dwóch liczb. Pierwsza to 0,01 nominalnej wytrzymałości na rozciąganie (0,01*Rm.) w MPa. Druga to 10 krotność ilorazu granicy plastyczości (Re) do nominalnej granicy wytrzymałości (Rm)  - 10*Re/Rm. Klasy własności mechanicznych są podane dla temperatury pokojowej.

Przykład 1:

Rm = 500 MPa

Re = 400 MPa

0,01 * Rm = 0,01*500 =5

10* (Re/Rm) = 10*(400/500) = 8

Stąd - klasa 5.8

Przykład 2:

Rm = 500 MPa

Re = 300 MPa

0,01 * Rm = 0,01*500 =5

10* (Re/Rm) = 10*(300/500) = 6

Stąd - klasa 5.6

Poza wytrzymałością na rozciąganie i granicą plastyczności, śruby w danej klasie własności mechanicznych powinny spełniać, także inne wymagania dotyczące własności mechanicznych 

Śruby calowe wykonane wg norm amerykańskich (wg SAE J429) mają klasy własności 1, 2, 5, 8.

Klasy własności mechanicznych śrub i wkrętów dociskowych

Norma PN-M-82054/04 podaje 4 klasy własności mechanicznych dla śrub i wkrętów dociskowych: 14H, 22H, 33H i 45H. Norma nie dotyczy śrub i wkrętów pracujących na rozciąganie. Liczba w symbolu klasy oznacza 0,1 minimalnej twardości wg Vickersa.

Przykład 3:

Minimalna twardość wg Vickersa 330 HV - klasa 33H, (0,1 * 330  = 33)

Minimalna twardość wg Vickersa 450 HV - klasa 45H, (0,1 * 450  = 45) itd.

Klasy własności mechanicznych nakrętek

Klasy własności mechanicznych nakrętek oznaczamy symbolami: 4, 5, 6, 8, 10, 12. Liczba w symbolu klasy oznacza 0,01 nominalnej wytrzymałości na rozciąganie (Rm) śrub i wkrętów, „z którymi nakrętki mają współpracować".

Dla nakrętek niskich klasy własności mechanicznych oznacza się symbolami 04, 05. Pierwsza cyfra oznacza mniejszą od nakrętek zwykłych zdolność przenoszenia obciążeń, druga cyfra oznacza 0,01 nominalnej wartości naprężenia pod obciążeniem próbnym (dla 04 - 400 MPa, dla 05 - 500 MPa).

Nie należy mylić oznaczeń 4 z 04 i 5 z 05 - są to zupełnie inne klasy.

Cechowanie

Śruby, wkręty i nakrętki powinny być cechowane znakiem producenta i symbolem klasy własności mechanicznych. Cechowanie jest obowiązkowe (wg PN-M-82054/18) dla:

- śrub  ze łbem sześciokątnym:od średnicy M5 wykonanych w klasach 5.6, 8.8, 10.9, 12.9

- śrub  dwustronnych: od M12, a przy cechowaniu znakami zastępczymi ( kółko, kwadrat, trójkąt ), od M6 dla klas 8.8 10.9, 12.9

- pozostałych śrub: od średnicy M5 w klasach 8.8, 10.9, 12.9.

- nakrętek w klasach 05, 8, 10, 12

Nakrętki sześciokątne w klasie 6, 8, 10, 12 dopuszcza się cechować znakami zastępczymi, systemem zegarowym (kropka i kreska).

Śruby, wkręty i nakrętki z gwintem lewym dodatkowo należy znakować strzałką z grotem w kierunku wkręcania śruby (lub nakręcania nakrętki). Dopuszcza się stosowanie znaków zastępczych: litery L lub nacięć na krawędziach sześciokąta.

Śruby wg SAE J429 cechujemy 3 (klasa 5) lub 6 (klasa 8) kreskami na łbie śruby.

 Normy

Klasy własności mechanicznych śrub, wkrętów i nakrętek są opisane w normach. Tytuły ważniejszych norm umieściłem poniżej:

Stale węglowe i stopowe

PN-82/M-82054/03 - Własności mechaniczne śrub i wkrętów

PN-82/M-82054/04 - Własności mechaniczne śrub i wkrętów dociskowych

PN-82/M-82054/09 - Własności mechaniczne nakrętek

PN-85/M-82054/11 - Własności mechaniczne i użytkowe nakrętek samozabezpieczających

PN-EN ISO 898-1 - Własności mechaniczne części złącznych wykonanych ze stali węglowej oraz stopowej.

Śruby i śruby dwustronne o określonych klasach własności. Gwint zwykły i drobnozwojny

PN-EN ISO 898-5 - Własności mechaniczne części złącznych wykonanych ze stali węglowej oraz stopowej. Śruby bez łba i podobne gwintowane części złączne nie podlegające rozciąganiu

PN-EN ISO 898-6 - Własności mechaniczne części złącznych. Nakrętki z określoną wartością obciążenia próbnego. Gwint drobnozwojny

PN-EN 2898-2 - Własności mechaniczne części złącznych. Nakrętki z określonym obciążeniem próbnym. Gwint zwykły.

Stale nierdzewne i odporne na korozje

PN-EN ISO 3506-1 - Własności mechaniczne części złącznych ze stali nierdzewnych, odpornych na korozję. Śruby i śruby dwustronne

PN-EN ISO 3506-2 - Własności mechaniczne części złącznych ze stali nierdzewnych, odpornych na korozję. Nakrętki

PN-EN ISO 3506-3 - Własności mechaniczne części złącznych ze stali nierdzewnych, odpornych na korozję. Śruby bez łba z gwintem na całej długości oraz podobne części złączne nie podlegające rozciąganiu

PN-EN ISO 3506-4 -Własności mechaniczne części złącznych odpornych na korozję ze stali nierdzewnej. Wkręty samogwintujące

Rysunki, wymiary i dodatkowe informacje na temat śrub, wkrętów i nakrętek znajdą Państwo w katalogu internetowym firmy ASMET.


Podobał Ci się artykuł?
0
głosów
- +

Brak polemik/poparć



Podobne artykuły:


KOMENTARZE


System komentarzy dostarcza Disqus

Używając tej strony zgadzasz się na wykorzystywanie plików Cookie.Dowiedz się więcej.

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Z dniem 25.05.2018 wprowadziliśmy też w życie rozporządzenia dotyczące ochrony danych osobowych. Więcej informacji w naszej Polityce Prywatności i Regulaminie.

Zamknij