Dlaczego warto zadbać o nawodnienie organizmu?
Woda jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Wchodzi w skład wszystkich komórek, stanowiąc około 60% masy ciała dorosłego człowieka. Szczególnie dużo wody zawierają płyny ustrojowe, m.in. płyn mózgowo-rdzeniowy, szpik kostny, osocze krwi czy mózg.
Odpowiednie nawodnienie pomaga utrzymać stałą temperaturę ciała i wspiera prawidłowy przebieg procesów życiowych, które zachodzą w wąskim zakresie temperatur. Woda uczestniczy też w trawieniu i wchłanianiu składników odżywczych, w usuwaniu produktów przemiany materii i toksyn oraz w regulacji równowagi wodno-elektrolitowej – ponieważ zawsze występuje razem z elektrolitami2.
Czym są elektrolity?
Elektrolity to minerały, które naturalnie występują w ludzkim organizmie i są niezbędne do utrzymania homeostazy. W roztworach wodnych tworzą zdolne do przewodzenia impulsów elektrycznych jony – a zatem są obdarzone ładunkiem elektrycznym. Są one obecne w płynach ustrojowych, takich jak krew czy osocze. Elektrolity są niezbędne dla prawidłowej pracy wielu układów w organizmie, w tym nerwowego i mięśniowego1.
Jakie funkcje pełnią poszczególne elektrolity?
Elektrolity jako jony pierwiastków wpływają na utrzymanie równowagi wodno-elektrolitowej, przewodnictwo nerwowe i bilans kwasowo-zasadowy organizmu. Każdy z tych minerałów ma także swoje unikalne funkcje.
Sód (Na)
Sód odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego, a także jest składnikiem kwasu solnego w żołądku. Organizm potrafi regulować jego poziom – gdy jest go za dużo, nerki zwiększają jego wydalanie, a gdy za mało – zatrzymują go2.
Potas (K)
Potas jest najważniejszym kationem wewnątrzkomórkowym. Przyczynia się do utrzymania prawidłowego ciśnienia krwi i korzystnie wpływa na mięśnie i układ nerwowy3.
Magnez (Mg)
Magnez to drugi (po potasie) główny kation wewnątrzkomórkowy. Przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia oraz prawidłowego metabolizmu energetycznego. Wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego i mięśni, a także sprzyja utrzymaniu odpowiednich funkcji psychologicznych3.
Chlorki (Cl)
Jon chlorkowy – tak jak reszta elektrolitów – uczestniczy w regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej oraz równowagi kwasowo-zasadowej. Jego poziom w organizmie jest ściśle powiązany ze stężeniem sodu – jeśli stężenie sodu spada, to samo dzieje się z chlorkami i na odwrót2.
Wapń (Ca)
Wapń wpływa na kondycję kości oraz funkcjonowanie mięśni. Przyczynia się do prawidłowego metabolizmu energetycznego oraz neuroprzekaźnictwa3.
Co zawierają elektrolity do picia?
Elektrolity do picia w formie suplementów diety wspomagają uzupełnianie deficytów ważnych minerałów, takich jak magnez, sód, potas, wapń czy chlorki, zwłaszcza w sytuacjach, gdy organizm potrzebuje ich więcej. Ich głównym zadaniem jest utrzymanie równowagi wodno-elektrolitowej1. Najczęściej występują w postaci tabletek musujących lub proszku do rozpuszczenia w wodzie.
Kiedy pić elektrolity?
W większości przypadków dobrze zbilansowana dieta i regularne picie wody wystarczają do utrzymania równowagi elektrolitowej. Istnieją jednak sytuacje, w których organizm szybciej traci płyny i minerały.
Dochodzi do tego np. podczas intensywnego wysiłku fizycznego czy upałów. Podwyższone ryzyko utraty elektrolitów pojawia się również w przypadku spożywania alkoholu, kawy, stosowania środków przeczyszczających czy diet wysokobiałkowych2.
Jeśli chcesz sprawdzić stężenie elektrolitów w organizmie, możesz wykonać specjalne badanie. Jonogram to narzędzie diagnostyczne, które mierzy poziom tych pierwiastków we krwi. Na podstawie wyników lekarz może ocenić potrzebę dodatkowej suplementacji1.
Jak rozpoznać, że organizmowi brakuje wody?
Organizm nie magazynuje dużych ilości wody, dlatego niezwykle ważne jest jej regularne dostarczanie. Już niewielka utrata płynów może powodować osłabienie, spadek koncentracji, pogorszenie nastroju, bóle głowy i zmniejszenie wydolności fizycznej. Przy większym deficycie pojawia się senność, drażliwość, a także wzrost tętna i temperatury ciała2.
Na zlecenie USP Zdrowie - Oryal
Źródła:
-
Wiercińska M., Jonogram – badanie stężenia elektrolitów we krwi, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/99724,jonogram-badanie-stezenia-elektrolitow-we-krwi [Dostęp online: 15.09.2025]
-
Jarosz, Mirosław, et al. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. Vol. 83, Warszawa, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Państwowy Zakład Higieny, 2020, https://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2020/12/Normy_zywienia_2020web-1.pdf s. 280-283, 316-338
-
Full List of EFSA Health Claims, Article 13 – General function claims, Nutraceuticals Group, https://nutraceuticalsgroup.com/uk/full-list-of-efsa-health-claims [Dostęp online: 25.09.2025]